مراقبت های قبل از بارداری

مراقبت های قبل از بارداری

مقدمه :

در بسياري از كشورهاي در حال توسعه عوارض دوران بارداري و زايمان علت اصلي مرگ زنان در سنين بارداري محسوب مي شوند در هر دقيقه بيش از يك مادر به دليل عوارض بارداري و زايمان جان خود را از دست
مي دهند و به طور كلي 585000 مادر به همين دليل در هر سال از بين مي روند . كمتر از يك درصد اين مرگها در كشورهاي توسعه يافته اتفاق مي افتد. علاوه بر مرگهاي ناشي از عوارض دوران بارداري و زايمان در هر سال زنان با بيش از 50 ميليون مشكلات بهداشتي مرتبط با بارداري روبرو مي باشند. به طور تقريب ، حدود 300 ميليون نفر زن ، بيش از يك چهارم زنان بالغ كشورهاي در حال توسعه ، از بيماريها و جراحات حاد يا مزمن مرتبط با حاملگي و زايمان رنج مي برند.

بررسيهاي آماري نشان مي دهد كه ميزان مرگ و مير مادران در استان اصفهان در سال 81 برابر5/18 درصد هزار‌بوده و نكته قابل تامل اينكه در تمام موارد مرگ مادري در طي سالهاي 1378 تا 1381 ، مادر باردار ، داراي يكي از فاكتورهاي خطر دوران بارداري و در حقيقت نيازمند مراقبت ويژه بوده است.

بررسيهاي گوناگون ثابت كرده كه در صورت تامين منابع و در اختيار قرارگرفتن خدمات كافي ، اين عوارض و مرگها قابل پيشگيري است.

به طور كلي طبق آخرين آمار گرفته شده براساس نظام ثبت و گزارش از جميع بارداري هاي تحت پوشش سيستم بهداشتي استان در سال 79 بيش از 50 درصد را بارداريهاي در معرض خطر يا پرخطر تشكيل داده اند. تعدادي از اين بارداريها مربوط به عوامل يا فاكتورهايي هستند كه با آموزش و مراقبت هاي قبل از بارداري قابل حذف مي باشند ، نظير حاملگي در سنين زير 18 و بالاي 35 سال ، حاملگي با فواصل كمتر از 2 سال ، حاملگي چهارم و بيشتر .

گرچه برخي از فاكتورهاي خطر قابل پيشگيري يا حذف نيستند و ليكن با انجام مراقبتهاي قبل از بارداري و ارائه آموزشهاي لازم مي توان عوارض ناشي از آنها را در طي بارداري به حداقل رساند مانند ابتلا به بيماريهاي مختلف ، سابقه وجود عوارض دوران بارداري و زايمان.

در اين راستا ضرورت دارد سطح آگاهي پرسنل ارائه دهنده خدمات ( كاردان ، كارشناس و پزشك متخصص زنان و زایمان ) در زمينه اهميت ، لزوم و چگونگي مراقبت هاي قبل از بارداري ارتقاء يافته و ايشان براساس شرح وظايف مشخصي با برنامه ريزي مدون در چهارچوب مراقبت هاي اوليه بهداشتي به ارائه اين خدمات بپردازند.

تعريف : مراقبت قبل از بارداري مجموعه اي از خدمات مراقبتي است كه به ارزيابي خطرات موجود براي
باردار شدن مي پردازد و با ارائه آموزشها و انجام اقدامات درماني و مداخلات دارويي در زمينه بهبود سلامت زن تلاش مي كند. هدف از اين خدمات ايجاد يك بارداري بدون خطر ، حفظ و تامين سلامت مادر و جنين وي مي باشد.


مراقبت بايد شامل اين موارد باشد :

  1. مصاحبه ، تشكيل (يا بررسي پرونده)
  2. معاينه باليني
  3. آزمايشها (يا بررسي تكميلي)

سه مورد فوق به منظور شناسايي عوامل خطر تاثير گذار بر نتيجه حاملگي و ارزيابي آمادگي (اجتماعي و اقتصادي ) زوجين براي بچه دار شدن صورت مي گيرد.

  • آموزش و مشاوره
  • ايمنسازي و مكلمهاي غذايي

جدول مراقبت پيش از بارداري (خلاصه پنج مرحله مراقبت قبل از بارداري را مشخص مي نمايد.)


مراقبت پيش از بارداري

نوع مراقبت زمانمصاحبه و تشكيل يا بررسي پروندهمعاينه بالينيآزمايشها يا بررسي تكميلي (ارجاع)آموزش و مشاورهايمنسازي و مكملهاي غذايي
مراقبت پيش از بارداري– مشخصات و شرح حال    –  سابقه بارداري و زايمان    قبلي – سابقه يا ابتلا به بيماري -‌‌‌‌‌‌ سابــقه خــانـوادگي – سوال در مورد مصرف دارو يا حساسيت داروئي      – اندازه گيري قد و وزن – تعـيين نمـايه تـوده بدني – فشارخون – معاينه فيزيكي      -هموگلوبين وهماتوكريت – تعيين گروه خون وRH ( ارهاش) – قند خون – كامل ادرار – VDRL – پاپ اسميربهداشت فردي ،روان تغذيه،فعاليت ،مصرف دارو ، دخانيات ، مواد مخدر و بهداشت محيط كار مادر-واكسن كزاز، سرخجه و هپاتيت درصورت نياز – توصيه به مصرف اسيد فوليك

چگونگي مراقبت قبل از بارداري در سيستم بهداشتي

الف ) ارائه كننده خدمت :

اين خدمات توسط كاركنان محيطي اعم از كاردان و كارشناس ( بهداشت خانواده و مامايي )و پزشك متخصص زنان و زایمان در واحدهاي بهداشتي درماني به مراجعين ارائه مي شود.

ب ) گروه هدف :

شامل كليه خانم هايي هستند كه تصميم به باردار شدن دارند و يا در معرض خطر بارداري هستند ( منظور خانم هاي عقد كرده و زنان فاصله گذار استفاده كننده از روش غير موثر مي باشند.). لذا جهت انجام اين مراقبت از “فرم فاصله گذاري بين تولدها “ استفاده مي شود.

ج ) دستورالعمل مراقبت پيش از بارداري :

1- گرفتن شرح حال مراجعه كننده: در گرفتن شرح حال موارد زير را مورد سئوال قرار دهيد.

تاريخچه پزشكي : سابقه يا ابتلا فعلي به بيماريهاي زمينه اي مانند ديابت ، فشار خون بالا ، صرع ، بيماري كليوي ، كبدي ، قلبي (اختلالات دريچه اي و سيانوتيك ) ، اختلال انعقادي (ترومبوآمبولي ، هموفيلي) ، بيماريهاي بافت همبند، اختلالات رواني ، بيماريهاي ژنتيكي ، مصرف دارو ، عادات غذايي و سابقه جراحي .

تاريخچه بارداري: سابقه عوارض در بارداري و زايمان قبلي

تاريخچه خانوادگي : ابتلا به بيماري زمينه اي ، عقب افتادگي ذهني و نقايص مادرزادي در خانواده

تاريخچه اجتماعي :

سن زير 18 سال و بالاي 35 سال ، فاصله گذاري كمتر از 3 سال ، بارداري چهارم و بالاتر ، مصرف سيگار و اعتياد به مواد مخدر و مشروبات الكلي، نمايه توده بدني غير طبيعي (BMI كمتر از19و بيشتر از 29 ) و مادر داراي شغل سخت و سنگين (شامل كار طولاني مدت به صورت ايستاده ، قرار گرفتن در معرض تشعشعات راديواكتيو و اشعه ايكس و يا در معرض مواد شيميايي (حشره كش ، آزمايشگاه و … ) و بالابودن حجم فعاليت جسمي به گونه اي كه موجب افزايش ضربان قلب و عرق كردن زياد شود. )

تذكر 1: با توجه به اينكه بخش شرح حال فرم فاصله گذاري در حال حاضر براي انجام مراقبت قبل از بارداري كامل نمي باشد . لازم است در هنگام گرفتن شرح حال موارد مندرج در دستورالعمل (بخش شرح حال ) حتما” مورد سئوال قرار گيرند.

2- انجام معاينه باليني كه شامل دو مرحله به شرح ذيل مي باشد :

الف ) كنترل قد و وزن ، نمايه توده بدني و فشار خون

ب ) انجام معاينه فيزيكي

نمايه توده بدني : با استفاده از ميزان وزن و قد ، نمايه توده بدني خانم (BMI) را محاسبه كنيد (حدود طبيعي بدني بين 20 تا 26 است .) و مقدار آن را در گوشه سمت چپ وبالاي فرم فاصله گذاري به شكل زير ثبت نماييد.

….. = 100 * ٢ (قد(متر))/ وزن(كيلوگرم) =BMI

فشار خون مادر را اندازه گيري كنيد . فشار خون 90/140 ميليمتر جيوه و بالاتر « فشار خون بالا» است.

براي انجام معاينه فيزيكي به شرح زير اقدام كنيد.

– بررسي صلبيه ، از نظر زردي و ملتحمه چشم ، از نظر كم خوني
  • بررسي پوست از نظر وجود ضايعه
  • لمس تورم واندازه غده تيروئيد از نظر گواتر يا ندولهاي تيروئيد
  • سمع قلب و ريه
  • معاينه پستانها
  • لمس شكم از نظر بررسي اندازه كبد و طحال وبررسي شكم از نظر وجود اسكار (برش جراحي)
  • بررسي اندامهاي تحتاني از نظر وجود واريس و ادم

–  معاينه لگني شامل :

الف ) بررسي وضعيت ظاهري لگن از نظر تغيير شكلهاي محسوس مانند راشيتيسم ، فلج بودن ، اسكوليوزيس و وضعيت ناحيه تناسلي از نظر هرپس و يا ساير ضايعات

ب ) معاينه واژينال به منظور بررسي عفونتها ، تومورها ، انجام پاپ اسمير ، معاينه رحم وضمائم آن

تذكر 2 : انجام معاينه فيزيكي توسط پزشك متخصص زنان و زایمان و يا ماما صورت مي پذيرد.

3- توصيه جهت انجام آزمايشات يا بررسي هاي تكميلي :

پاپ اسمير : در خانمي كه حداقل سه سال از آخرين پاپ اسمير او گذشته باشد يا براساس تمايل شخصي ، از دهانه رحم نمونه بگيريد .

آزمايش هاي پيش از بارداري : تعيين گروه خون و ارهاش ، اندازه گيري هموگلوبين و هماتوكريت ، قند خون ناشتا ، كامل ادرار ، VDRL ، تيتر سرخجه و سنجش آنتي ژن و ويروس هپاتيت ب را توصيه كنيد.

تذكر 3 : هزينه آزمايشات به عهده مراجعه كننده مي باشد.

4 – ارائه آموزش و انجام مشاوره : آموزش و مشاوره در زمينه بهداشت فردي و روان ، تغذيه ، فعاليت ، مصرف دارو، دخانيات و مواد مخدر و بهداشت محيط كار مادر

5- ايمن سازي و توصيه به مصرف مكملهاي  غذايي : مطابق جدول مراقبت پيش از بارداري اقدام نماييد.

تذكر 4 : در صورت تزريق واكسن ويروس زنده سرخجه ، خانم بايد تا 3 ماه از يك روش پيشگيري از بارداري موثر استفاده كند و چنانچه خانم قبل از 3 ماه باردار شود نياز به ختم بارداري نيست.

×  تاريخ مراجعه بعدي :به خانم توصيه كنيد كه در صورت قطع قاعدگي براي تشخيص بارداري مراجعه نمايد.


دکتر مرضیه صادقی متخصص زنان و زایمان مراقبت های دوران بارداری,مراقبت های قبل از بارداری,معاینات پزشکی در طول بارداری,انجام سونوگرافی,ممنوعیت های دوران بارداری,متخصص زنان و زایمان,متخصص زنان و زایمان در اصفهان,تغییرات هورمونی,غربالگری جنین,مادران باردار,بارداری, تغذیه در بارداری,رشد جنین,رشد جنین داخل رحم,قند و فشار خون مادر باردار, معاینات هفتگی مادر باردار, شرح حال مادر باردار, بررسی ضربان قلب جنین,سونوگرافی داپلر,ازمایشات قبل از بارداری,مراقبت های قبل از بارداری,دوقلویی,دوقلوئی,زایمان طبیعی یا سزارین,وضع حمل مادر,بند ناف,اعضای جنین,واکسن در بارداری, سزارین,تفاوت سزارین با زایمان طبیعی,زایمان طبیعی,هیستروسکوپی,هیسترکتومی,جراحی های زنان و زایمان, برداشتن رحم, زیبایی واژن,لابیاپلاستی, بی اختیاری ادرار, نازایی,درمان نازایی,بلیچینگ واژن,زایمان دراب, زایمان سزارین,سزارین های پرخطر,متخصص زنان و زایمان, جراحی زنان و زایمان,مراقبت دوران بارداری,چکاب دوران بارداری,سونوگرافی رحم و تخمدان,تخمدان,جراحی تخمدان,مشکلات رحم و تخمدان,واژن,اندام تناسلی زنان,ناحیه تناسلی بانوان,طرسان دهانه رحم,سونوگرافی جنین,تست پاپ اسمیر,پاپ اسمیر,نتیجه پاپ اسمیر,نتیجه تست پاپ اسمیر,انجام تست پاپ اسمیر,کلینیک زنان و زایمان,ازمایشات دوران بارداری,ختم بادراری,عوارض ختم بارداری,بهترین متخصص زنان و زایمان,بهترین متخصص زنان و زایمان در اصفهان,کورتاژ,کورت به روش ساکشن,جراحی کورتاژ,قرص انتی پروژسترون, مصرف قرص پروژیسترون,دیلاتاسیون رحم,مصرف دارو در بارداری, ساکشن,کشش و تخلیه رحم,سزارین شدن,دیایت در بارداری, تیروئید, زایمان زودرس,خطرات زایمان زودرس,بیماری های قلبی عروقی,شرایط خاص جنین,دفع مدفوع جنین,عفونت های ادراری,عفونت رحم,سوراخ شدن رحم,عوارض بیهوشی, زایمان بی درد,بیدردی در زایمان,اپیدورال,پزشکان و متخصص زنان و زایمان,پزشک زنان,خطرات بارداری,باردارشدن,زیباسازی واژن,خانم های زیبا,بانوان سالم,کلینیک زنان و زایمان,تخصص زایمان,تخصص زنان و زایمان,دکتر زنان در اصفهان,دکتر زنان و زایمان خوب,مشورت با پزشک زنان و زایمان,مشاوره انلاین با پزشک زنان,پزشکان متخصص زنان و زایمان,جراح و متخصص زنان و زایمان و نازایی,نازاییردرمان نازایی,لاپاراسکوپی,جراحی لاپاراسکوپی,طب مادر و جنین,انکولوژی زنان,هیسترسکوپی زنان,نازایی و ای وی اف,ای وی اف,مامایی,پزشک مامایی,پزشک مامائی,مراقبت های مامایی,مراقبت های مامائی,بیماری های زنان,بارداری و زایمان,زایمان طبیعی,معاینه پستان,غذبالگری سرطان سینه,دستگاه تناسلی,کرایو,قلب جنین,سلامت قلب جنین,درمان ناباروری,زایمان بدون درد,مشاوره قبل از ازدواج,مراقبت های قبل از بارداری,مشاوره قبل از بارداری,جراحی های تخصصی زنان,لیزر تخصصی زنان,متخصص زنان اصفهان,بهترین متخصص زنان و زایمان اصفهان,اعمال جراحی لاپاراسکوپی,درمان اندومتریوز,اندومتریوز,درمان تخمدان,درمان تخمدانپلی کیستسک,تخمدان پلی کیستسک,نازایی,نازائی,دوران بارداری,تخمک گذاری,بیوبسی رحم,فیلم سزارین,فیلم زایمان طبیعی,متخصص نازایی,فلوشیپ نازایی,جراحی زیبایی زنان,سایت زنان و زایمان,وب سایت زنان و زایمان,تفاوت زایمان با سزارین,اختلالات باروری,مراقبت های بعد از بارداری,مراقبت بعد از بارداری,مراقبت های بعد از دوران بارداری,بیماری های زنان,بیماریهای زنان,اندام تناسلی,حاملگی,حاملگی زنان,بیماری های زنانه,بیماریهای زنانه,سرطان های رایج,سرطان رحمرسرطان پستان در زنان,بیماری های عفونی,بیماریهای عفونی,بیماری های مقاربتی,بیماریهای مقاربتی,تنظیم عادت ماهیانه,عادت ماهیانه زنان,زگیل و تبخال,زگیل و تبخال ناحیه تتناسلی,درمان عفونت دستگاه تناسلی بانوان,عفونت دستگاه تناسلی خانم ها,درمان فیبروم رحمی,فیبروم رحم,تنظیم سیکل ماهیانه,ارائه مراقبت های زنان,ارایه مراقبت های بارداری,عوارض یائسگی,درمان عوارض یائسگی,یاوسگی,یائسگی,درمان بی اختیاری ادرار,بی اختیاری ادرار,بیماریهای دوران بلوغ,درمان بیماری های دوران بلوغ,تشخیص و درمان بیماری های زنان,تشخیص و درمان بیماریهای زنان,خونریزی قاعدگی,قاعدگی درزنان,دیواره رحم,امیزش,بلوغ دختران,قاعدگی چیست,خاتمه قاعدگی,جوان سازی واژن,لابیاپلاستی یا جوان سازی واژن,واژینوپلاستی,پرینه پلاستی,افتادگی واژن,افتادگی رحم,زگیل تناسلی,تماس جنسی,تماس های جنسی,تمایل جنسی,درمان زگیل تناسلی,جراحی زنانه,
دکتر مرضیه صادقی | جراح و متخصص زنان و زایمان | مراقبت های دوران بارداری

2 Comments

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *